Kek TarifleriKek TarifleriKek TarifleriKek TarifleriKek TarifleriKek TarifleriKek TarifleriKek TarifleriKek TarifleriKek TarifleriKek TarifleriKek TarifleriKek Tarifleri SANA SONSUZ SALAT - U SELAM, EY ALEMLERİN EFENDİSİ MUHAMMED ALEYHİSSELAM
   
  ARVASILER VE EHL-I BEYT
  ADIGEY ALFABESI
 
LATİN HARFLERİYLE SEMBOLİZE EDİLMİŞ
 
ADIGEY ALFABESİ
 
 
А а
Adıge alfabesindeki bu harf eğer kelimenin başında ise Türk alfabesindeki a sesli harfinden farklı olarak biraz uzatılarak okunur ama kelime ortasında iki sessiz harf arasında ise aynı Türk alfabesindeki a harfi gibi okunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
адыгэ
adıge
adıge
adıge
анэш
anesh
aneş
dayı
апч
apch
apç
cam
аргъой
arghoy
arğoy
sivrisinek
армэу
armewu
armewu
tembel
ары
arı
arı
evet, öyle
амал
amal
amal
çare, imkan
атакъэ
atakhe
atakhe
horoz
ау
awu
awu
ama, fakat, lakin
 
 
IА Iа
Adıge alfabesinde kelime veya hece başlarında yer alan a harfinin Türk alfabesindeki a harfinden biraz daha uzunca okunduğunu yukarıda belirtmiştik. Bunun yanısıra kelime veya hece başlarında bu şekliyle (Ia) yeralan a harfi ise aynı kelime ortasındaki a harfi gibi yani Türk alfabesindeki a harfi gibi okunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
Iадэ
’ade, ade
’ade, ade
maşa, kerpeten
Iадэуад
’adewuad, adewuad
’adewuad, adewuad
alet edavat
Iае
’ayé, ayé
’ayé, ayé
çirkin, güzel olmayan
Iазэ
’aze, aze
’aze, aze
usta, uzman, becerikli
Iанэ
’ane, ane
’ane, ane
sofra
Iапэ
’ape, ape
’ape, ape
el parmağı ucu
IашIу
’ash’u, ash’u
’aş’u, aş’u
tatlı
Iахыгъ
’axıgh, axıgh
’axığ, axığ
(ondan) aldılar
 
 
Б б
                Adıge alfabesindeki bu harf Türk alfabesindeki b harfinin karşılığıdır. Adıge alfabesinde kullanılırken kendisinden sonra sessiz bir harf geldiğinde bı şeklinde okunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
бзыу
bzıwu
bzıwu
kuş
бгы
bgı
bgı
bel
бгырыпх
bgırıpx
bgırıpx
kemer, kuşak
бгынтIэ
bgınt’e
bgınt’e
kemersiz, kuşaksız
бгъэ
bghe
bğe
göğüs, döş
бгъашъу
bghashu
bğaşu
göğüs derisi
бгъу
bghu
bğu
dokuz (9); yön, taraf, yan, yantaraf
бгъуанэ
bghuane
bğuane
dokuzda bir (1/9)
бгъо
bgho
bğo
dokuz defa
бгъо
bgho
bğo
geniş, bol
бгъодихьагъ(э)
bghodihagh
bğodihağ
yanına bitişiğine yaklaştı, girdi
бгъодилъхьагъ(э)
bghodilhhagh
bğodilhhağ
yanına bitişiğine koydu
бгъодифыгъ(э)
bghodifıgh
bğodifığ
yanından bitişiğinden kovdu
бгъодэкIын
bghodech’ın
bğodeç’ın
yanından bitişiğinden ayrılmak
бгъодэсын
bghodesın
bğodesın
yanında bitişiğinde oturmak
бадзэ
badze
badze
sinek
бай
bay
bay
zengin
бысым
bısım
bısım
ev sahibi
бысымгуащэ
bısımguash
bısımguaş
ev sahibesi
блэ
ble
ble
yılan
бэ
be
be
çok
 
 
В в
                Adıge alfabesindeki bu harf Türk alfabesindeki v harfi gibi okunur. Adıgece kelimelerde bulunmayıp sonradan dile karışan yabancı kelimelerde bulunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
вагон
vagon
vagon
vagon
ваз
vaz
vaz
vazo
вазелин
vazelin
vazelin
vazelin
 
 
Г г
                Adıge alfabesindeki bu harf kendisinden sonra gelen sesli harfe göre farklı şekillerde okunur.
 
1.            Kendisinden sonra Adıge alfabesindeki А , Ы veya Э harflerinden biri gelirse Türk alfabesindeki ğ harfine yakın fakat Adıgeceye mahsus bir aksanla (ağızla) okunur:
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
гыны
gını
gını
barut
бгы
bgı
bgı
bel
пагэ
page
page
kibirli
лъагэ
lhage
lhage
ulu; yüksek
 
2.            Г harfinden sonra Adıge alfabesinde bulunan ve yukarıda belirtilen sesli harflerin dışında kalan А, Е, И sesli harfleride gelebilir. Fakat bu şekilde yazılan kelimeler orjinalde Adıgece kelimeler olmayıp dile sonradan karışan yabancı kelimelerdir. Bu durumda da okunuş aynı Türk alfabesindeki g harfinin okunuşu gibidir:
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
гитар
gitar
gitar
gitar
газ
gaz
gaz
gaz
газэт
gazet
gazet
gazete
гараж
garaj
garaj
garaj
генерал
general
general
general
гарнизон
garnizon
garnizon
garnizon
 
 
ГУ гу,   ГО го
3.            Г harfinden sonra Adıge alfabesindeki О (woe) veya У (wuı) harflerinden biri gelirse Türk alfabesindeki g harfi gibi okunur:
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
гу
gu
gu
kalp, gönül, yürek
дэгу
degu
degu
sağır
бзэгу
bzegu
bzegu
dil, dil organı
гогон
gogon
gogon
güğüm
КIэмгуй
Ç’emguy
Ç’emguy
Ç’emguy
КIэмгуехэр
Ç’emguyéxer
Ç’emguyéxer
Ç’emguylar
КIэмгуябзэ
Ç’emguyabze
Ç’emguyabze
Ç’emguy dili
зэгопхэн
zegopxen
zegopxen
birbirine bağlamak
зэгуепхэ
zeguyépxe, zeguépxe
zeguyépxe, zeguépxe
birbirine bağlıyor
зэгуипхагъ
zeguyipxagh, zeguipxagh
zeguyipxağ, zeguipxağ
birbirine bağladı
зэгопхагъ
zegopxagh
zegopxağ
birbirine bağlı
зэгозыпхагъэр
zegozıpxagher
zegozıpxağer
birbirine bağlayan
ГЪ гъ
                Adıge alfabesindeki bu harfin karşılığı Türk alfabesinde yoktur. Okunuş açısından Arap alfabesindeki ğayın, yani kalın ğ sesine benzemektedir. Görüldüğü üzere Adıge alfabesindeki bu harf iki sembol ile ifade edilmektedir (Г + Ъ). Aslında Ъ sembolü Adıge alfabesinde bir harf olmayıp kendisinden önce gelen sessiz harfin okunuşunu kalınlaştırma görevini yapan bir işarettir. Adıge-Latin alfabesinde h ile temsil edilmektedir.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
гъогу
ghogu
ğogu
yol
гъатхэ
ghatxe
ğatxe
ilkbahar
гъэмафэ
ghemafe
ğemafe
yaz mevsimi
благъэ
blaghe
blağe
1.akraba, hısım, 2.yakın
 
 
Д д
                Adıge alfabesindeki bu harf Türk alfabesindeki d harfi gibi okunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
дэ
de
de
ceviz
данэ
dane
dane
ipek
дэнэф(ы)
denef
denef
dane+fıjıàipek+beyaz
àbeyaz ipek
дэнагъо
denagho
denağo
dane+ğojıàipek+sarı
àsarı ipek
дэнашъо
denasho
denaşo
dane+(-şo)àipek+(-imsi) àipeğimsi
дыды
dıdı
dıdı
çuvaldız, biz
дахэ
daxe
daxe
güzel, hoş
дыджы
dıcı
dıcı
acı, dilde hoş olmayan bir tat bırakan acı
 
 
ДЖ дж
                Adıge alfabesindeki Д ve Ж harflerinin birlikte kullanılması sonucu oluşan bu harf Türk alfabesindeki c harfi gibi okunur.
 
Kil Afabesi
Kasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
джанэ
cane
cane
gömlek
джэгу
cegu
cegu
oyun; düğün
джэгун
cegu
cegun
oynamak              
мэджэгу
mecegu
mecegu
oynuyor (o oynuyor)
зэдэджэгун
zedecegun
zedecegun
beraber, birlikte, karşılıklı oynamak
                                              
 
ДЗ дз
                Adıge alfabesindeki Д ve З yani Türk alfabesindeki karşılıkları d ve z olan harflerin birlikte kullanılması sonucu oluşan Adıgeceye mahsus sessiz bir harftir.                                          
                                              
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
дзэ
dze
dze
ordu
дзакIо
dzak’o
dzak’o
askere giden
дзэлI
dzel’
dzel’
asker; nefer
дзакIэ
dzach’e
dzaç’e
ordunun ardı
дзапэ
dzape
dzape
ordunun önü
Абдзах
Abdzax
Abdzax
Abdzax, Abzax
Абдзахэхэр
Abdzaxexer
Abdzaxexer
Abdzaxlar, Abzaxlar
Абдзэхабзэ
Abdzexabze
Abdzexabze
Abdzax dili, Abzax dili
Абадзэхэр
Abadzexer
Abadzexer
Abadzeler, Abazalar
Абэдзабзэ
Abedzabze
Abedzabze
Abadze dili, Abaza dili
дзыо
dzıwo
dzıwo
çuval
бадзэ
badze
badze
sinek
Е е
Adıge alfabesinde bulunan bu harf kelimedeki yerine ve kendisinden önce gelen harflerin sesli veya sessiz oluşuna göre değişik şekillerde okunur. Temelde okunuş olarak Türk alfabesindeki e harfi gibi fakat biraz ince okunur. Adıge-Latin alfabesinde bu harfin karşılığı yé ve é şeklinde düşünülmüştür. Bu şekilde sembolize edilmesinin başlıca sebebi bazı fiil çekimlerinde bu harfin değişikliğe uğramasından dolayıdır, aksi taktirde sadece ye veya e şeklinde sembolize edilmiş olsaydı bu fark dili yeni öğrenenler tarafından göz ardı edilebilir, yanlış yazımlar doğardı (bkz. 3 nolu açıklama). Eğer sadece é şeklinde sembolize edilecekse okunurken önünde gizli bir y harfinin varlığı unutulmamalıdır. É (alt + 0201), é (shift + “)
 
1.            Kelime başında ise yé diye okunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
eбз
yébz       
yébz       
gübre
eджэн
yécen
yécen
okumak
 
2.            Kelime içinde sessiz harften sonra é diye okunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
къефэхын
khyéfexın, khéfexın
khyéfexın, khéfexın
aşağı düşmek
къефэхы
khyéfexı, khéfexı
khyéfexı, khéfexı
aşağı düşüyor
къефэхыгъ
khyéfexıgh, khéfexıgh
khyéfexığ, khéfexığ
aşağı düştü
 
3.            Kelime içinde sesli bir harften sonra temelde yé diye okunur. Eğer kendisinden önce У (wuı) sesli harfi gelmiş ise pratikte yani konuşma esnasında sanki y harfi düşmüşçesine sadece é harfi varmış gibi telaffuz edilir.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
гоутын
gowutın
gowutın
yanından kopararak ayırmak
гуeуты
guyéwutı, guéwutı
guyéwutı, guéwutı
yanından kopararak ayırıyor
гуиутыгъ
guyiwutıgh, guiwutıgh
guyiwutığ, guiwutığ
yanından kopararak ayırdı
пый
pıy
pıy
düşman
пыeу
pıyéwu
pıyéwu
düşman olarak
 
4.            Kelime sonunda sesli bir harften sonra yé diye okunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
Iаe
’ayé, ayé
’ayé, ayé
çirkin
Iаey
’ayéwu, ayéwu
’ayéwu, ayéwu
çirkin olarak, çirkince
 
 
Ж ж
Adıge alfabesinde bulunan bu harf okunuş olarak Türk alfabesindeki j harfi gibi fakat biraz daha sert ve kalınca okunur. Aslında pratikte yani konuşma esnasında bu farklılık pek dikkat çekmesede bu harfin özgün durumunu muhafaza etmek isteyende olabilir. Bu durum düşünüldüğünde Adıge-Latin alfabesinde bu harfin karşılığının çift j harfi ile yani jj şeklinde sembolize edilmesi uygun olacaktır.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
жакIэ
jjach’e
jjaç’e
sakal
жэ
jje
jje
ağız
жэпкъ
jjepkh
jjepkh
çene
Iажэ
’ajje, ajje
’ajje, ajje
kızak
бжыхьэ
bjjıha
bjjıha
sonbahar, güz mevsimi
бжыхьакIэ
bjjıhach’e
bjjıhaç’e
sonbahar sonu
бжыхьапэ
bjjıhape
bjjıhape
sonbahar başı
жалэ
jjale
jjale
solungaç
жэлый
jjelıy
jjelıy
olta
бжалэ
bjjale
bjjale
sarmaşık
бжыдзэ
bjjıdze
bjjıdze
pire
бжыдзэгъалI
bjjıdzeghal’
bjjıdzeğal’
pire öldüren ilaç
бжымы
bjjımı
bjjımı
yumruk
жын
jjın
jjın
kusmak
мэжы
mejjı
mejjı
kusuyor
жыгъэ
jjıghe
jjığe
kustu
ЖЬ жь
Adıge alfabesinde bulunan bu harf okunuş olarak Türk alfabesindeki j harfinin tam karşılığıdır.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
жьау
jawu
jawu
gölge
жьыбгъэ
jıbghe
jıbğe
rüzgar
жьыгъэбыб
jıghebıb
jığebıb
uçurtma
жьыф
jıf
jıf
yelpaze
жьызэпео
jızepyéwo, jızepéwo
jızepyéwo, jızepéwo
hava akımı, hava cereyanı
жьы къухь
jı khuh
jı khuh
yelkenli gemi
жьыкорен
jıkoryén, jıkorén
jıkoryén, jıkorén
kasırga
бжьэ
bje
bje
bal arısı
eжь
yéj
yéj
kendi
eжьыр
yéjır
yéjır                  
kendisi
eжь-eжьырэу
yéj-yéjırewu
yéj-yéjırewu
kendi kendine
бжьыны
bjını
bjını
soğan
бжьыныф
bjınıf
bjınıf
sarımsak
мажьэ
maje
maje
tarak
жьын
jın
jın
taramak
ежьы
yéjı
yéjı
tarıyor
ыжьыгъэ
yıjıghe
yıjığe
taradı
 
 
ЖЪ жъ
Adıge alfabesinde bulunan bu harf okunuş olarak bir önceki j harfleri içerisinde en kalın ve sert olanıdır.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
жъэн
jhen
jhen
pişmek
мажъэ
majhe
majhe
pişiyor
жъагъэ
jhaghe
jhağe
pişti
жъэгъу
jheghu
jheğu
pişme vakti, zamanı
жъэрым
jherım
jherım
pişen şeyin kokusu
жъынтыу
jhıntıwu
jhıntıwu
puhu kuşu
жъалым
jhalım
jhalım
zalim
жъалымыгъэ
jhalımıghe
jhalımığe
zalimlik
гъэжъэн             
ghejhen
ğejhen
pişirmek
eгъажъэ              
yéghajhe
yéğajhe
pişiriyor
ыгъэжъагъ
yıghejhagh
yığejhağ
pişirdi
бжъэ
bjhe
bjhe
boynuz
жъы
jhı
jhı
yaşlı
жъыгъэ
jhıghe
jhığe
yaşlılık
пшъэшъэжъый
psshesshejhıy
pşşeşşejhıy
pşşeşşe+jhıyéàkız+küçük àküçük kız, körpe kız
 
 
ЖЪУ жъу,   ЖЪО жъо
Adıge alfabesindeki bu harfin karşılığı Türk alfabesinde yoktur. ЖЪ harfinden sonra О (woe) veya У (wuı) sesli harflerinden birinin gelmesiyle ЖЪ harfinin okunuşu değişmektedir. Türk alfabesine uyarladığımızda okunuş olarak jö ya da jü sesine yakın fakat sert ve kalın olarak okunmaktadır. 
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
жъон
jon
jon
1.tarla sürmek, 2.kaynamak
мажъо
majo
majo
1.tarla sürüyor, 2.kaynıyor
жъyагъэ              
juaghe
juağe
1.tarla sürdü, 2.kaynadı
жъyакIэ
juach’e
juaç’e
1.tarla sürüş şekli, 2.kaynama şekli, tarzı
жъонакIо
jonak’o
jonak’o
tarla süren
жъоныгъо
jonıgho
jonığo
tarla sürme zamanı, vakti
жъоныгъошIу
jonıghosh’u
jonığoş’u
(tarla) sürmesi kolay yer
жъоныгъуае
jonıghuayé
jonığuayé
(tarla) sürmesi zor yer
 
Burada görüleceği üzere Г harfinde de bahsettiğimiz gibi О (woe) veya У (wuı) sesli harfleri kendisinden önce gelen sessiz harflerin okunuşunu değiştirmekte, birlikte oluşturdukları durumun sanki yeni bir harfmiş gibi algılamamıza sebebiyet vermektedirler. Aynı durum ileride göreceğimiz КІ, Ц, ШЪ ve ШI harflerinde de böyledir. Ayrıca alfabede О  harfi tek bir işaretle sembolize edilmesine karşın okunuş olarak wo+e, У harfide wu+ı şeklinde okunmaktadır. Yani okunuş esnasında kendilerinden sonra gizli bir e ve ı sesi varmış gibi...
 
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-LatinàOkunuş
Türkçe Anlamı
цэ
tse
tse
diş
цу
chu(ı)
çu à çü(ı) à çü
öküz
шъэ
sshe
şşe
yüz (100)
шъо
sho(e)
şo à şö(e) à şö
1.siz, 2.deri, 3.renk, kabuk 4.-imsi, -ımsı
шъошъуий
sho(e)shuiy
şoşuiy à şö(e)şüiy à şöşüiy
sizin, size ait
шIэн
sh’en
ş’en
bilmek
шIу
sh’u(ı)
ş’u à ş’ü(ı) à ş’ü
1.karaciğer, 2.iyi
шIои
sh’o(e)yi
ş’oyi à ş’ö(e)yi à ş’öyi
kirli, pis
 
 
З з
Adıge alfabesinde bulunan bu harf, Türk alfabesindeki z harfinin tam karşılığıdır.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
зы
bir (1)
зэ
ze
ze
1.bir kere, 2.bir dakika (konuşma içinde)
загъорэ
zaghore
zağore
bazen, ara sıra
зэз
zez
zez
öd kesesi
мэзы
mezı
mezı
orman
зае
zayé
zayé
kızılcık meyvesi, zuval
 
 
И и
Adıge alfabesinde bulunan bu harf temelde Türk alfabesindeki i harfine karşılık gelmekle birlikte kelime içindeki konumuna göre değişik şekillerde okunur:
 
1.            Kelime başında ise yi diye okunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
ибэ
yibe
yibe
yetim
из
yiz
yiz
dolu (boş karşıtı)
ижърэ лъэхъан
yijhre lhexhan
yijhre lhexhan
eski çağ
ины
yinı
yinı
büyük
инэу
yinewu
yinewu
büyük olarak, büyükçe
 
2.            Kelime içinde sessiz harften sonra i diye okunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
къихын
khixın
khixın
içinden çıkarmak
къехы
khyéxı, khéxı
khyéxı, khéxı
içinden çıkarıyor
къихыгъ
khixıgh
khixığ
içinden çıkardı
исэ къихыгъ
yise khixıgh
yise khixığ
kılıcını çıkardı, (içinden) çekti
 
3.            Kelime içinde sesli bir harften sonra temelde yi diye okunur. Eğer kendisinden önce У (wuı) sesli harfi gelmiş ise pratikte yani konuşma esnasında sanki y harfi düşmüşçesine sadece i harfi varmış gibi telaffuz edilir. (Bkz. E harfine)
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
гуиутыгъ
guyiwutıgh, guiwutıgh
guyiwutığ, guiwutığ
yanından kopararak ayırdı
сыигъэ
sıyighe
sıyiğe
sıvadım
хъоигъэ
xhoyighe
xhoyiğe
bolluk, çokluk
 
4.            Kelime sonunda sesli bir harften sonra yi diye okunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
дэи
deyi
deyi
kötü, fena
хъои
xhoyi
xhoyi
bol, çok (az karşıtı)
 
5.            ....-ıp, ....-ip, ....-up, ....üp   anlamı veren ek durumundayken -iy  diye okunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
ыІуи
yı’uiy, yı’ui
yı’uiy, yı’ui
o söyleyip, o deyip
аІуи
a’uiy, a’ui
a’uiy, a’ui
onlar söyleyip, onlar deyip
къэтэджи
kheteciy, kheteci
kheteciy, kheteci
o kalkıp
къэгъэтэджи
khegheteciy, khegheteci
kheğeteciy, kheğeteci
o kaldırıp
шъхьаци
Sshhatsiy, sshhatsi
şşhatsiy, şşhatsi
saçta
пакIи
pach’iy, pach’i
paç’iy, paç’i
bıyıkta
жакIи
jjach’iy, jjach’i
jjach’iy, jjach’i
sakalda
ащ нахьи
ash nahiy, ash nahi
ash nahiy, ash nahi
ondan dahada
сыкIуи
sık’uiy, sık’ui
sık’uiy, sık’ui
ben gidip
сыкІони               
sık’oniy, sık’oni
sık’oniy, sık’oni
ben gideyim de
егъалІи
yéghal’iy, yéghal’i
yéğal’iy, yéğal’i
o onu öldürüp
ыукІи
yıwuch’iy, yıwuch’i
yıwuç’iy, yıwuç’i
o onu (boğazlayarak, keserek, vurarak) öldürüp
аукІи
awuch’iy, awuch’i
awuç’iy, awuç’i
onlar onu öldürüp
 
 
Й й
                Adıge alfabesindeki bu harf Türk alfabesindeki y harfinin tam karşılığıdır.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
бай
bay
bay
zengin
фай
fay
fay
istiyor
тэ тий
te tiy
te tiy
bizim
Адыгэй
Adıgey
Adıgey
Adıge Ülkesi       
дунай
dunay
dunay
dünya
               
 
К к
                Adıge alfabesindeki bu harf Türk alfabesindeki k harfi gibi okunur. Adıgece kelimelerde genelde О (woe) ve У (wuı) harfleriyle kullanılır.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
ко
ko
ko
but, kalça
ку
ku
ku
araba
куу
kuwu
kuwu
derin
коцы
kotsı
kotsı
buğday, ekin
кощын
koshın
koshın
taşınmak, göç etmek        
куцІы
kuts’ı
kuts’ı
ilik
кушъэ
kusshe
kuşşe
beşik     
картоф
kartof
kartof
patates
кантроф
kantrof
kantrof
patates
клуб
klub
klub
klüb, klüp
кукумау
kukumawu
kukumawu
baykuş
куон
kuwon
kuwon
bağırmak
куп-купэу
kup-kupewu
kup-kupewu
grup-grup
хэку
xeku
xeku
ülke, vatan, yurt
сэку
seku
seku
yele
 
                Görüldüğü üzere –ку hecesi bir kelimenin sonunda ise o kelimenin pratikte okunuşunu değiştirmekte ve öncesinde gelen heceye son harf olan у (wuı) harfini bağlayarak к harfinin kelime sonunda kesik ve sıkıştırılmış bir şekilde okunmasına yol açmaktadır.
 
КЪ къ
                Adıge alfabesindeki bu harf Türk alfabesindeki k harfinden daha kalın şekilde gırtlaktan çıkartırcasına okunur. Aynı Arap alfabesindeki kaf harfi gibi... Adıge-Latin alfabesinde serleştirme işareti h ile birlikte kh olarak sembolize edilmiştir.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
къо
kho
kho
1.oğul, erkek evlat, 2.domuz
къуае
khuayé
khuayé
peynir
къуи
khuyi
khuyi
kel
къоепсы
khoyépsı
khoyépsı
peynir suyu
къурмэн
khurmen
khurmen
kurban 
КъурIан               
Khur’an
Khur’an
Kur’an
къин
khin
khin
zor, güç
къабзэ
khabze
khabze
temiz
къалэ
khale
khale
şehir
макъэ
makhe
makhe
ses
 
 
КІ кІ
                Adıge alfabesindeki bu harf, kendisinden sonra gelen sesli harfe göre ve Adıge dilinin çeşitli lehçelerine göre değişik şekillerde okunur. Anavatan Adıge Cumhuriyeti’nde konuşulan ve edebiyat dili olarak kullanılan КІЭМГУЙ (Ch’emguy) lehçesidir. Bu lehçe bir nevi ortak dil görevinide yerine getirmektedir. Adige-Latin alfabesine yönelik bu çalışmamızda verilen misallerde bu ortak lehçe kullanılmıştır. КІ  harfi işte bu ortak dilde sert ve keskin okunan bir ç harfi gibi telaffuz edilir. Bunun yanısıra bir başka Adıge lehçesi olan АБДЗЭХ (Abdzex) lehçesinde ise bu harf bazen aynen yani keskin bir ç’ (кІ – ch’) harfi gibi, bazen keskin bir ş’ (шІ – sh’) harfi gibi bazen ea (Ія - ea) şeklinde okunur veya hiç okunmaz. Verilen misalleri dikkatlice inceleyiniz...
 
Ch’emguy
Klasik-Latin
Türk-Latin
Abdzex
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
кІапсэ
ch’apse
ç’apse
кІапсэ
ç’apse
ip
кІабз
ch’abz
ç’abz
Іябз
eabz
astar
кІалэ
ch’ale
ç’ale
Іялэ
eale
erkek çocuk
кІэлагъу
ch’elaghu
ç’elağu
Іeлагъу
eleğu
çocukluk zamanı
кІэлагъум
ch’eleghum
ç’eleğum
Іeлагъум
eleğum
çocuklukta
кІэлагъэ
ch’elaghe
ç’elağe
Іeлагъэ
elağe
çocukluk
кІэ
ch’e
ç’e
кІэ
ç’e
kuyruk
кІэ
ch’e
ç’e
шІэ
ş’e
yeni
кІэзын
ch’ezın
ç’ezın
Іeзын
ezın
altından düşmek
кІeзы
ch’yézı, ch’ézı
ç’yézı, ç’ézı
Іeзы
ézı
altından düşüyor
кІизыгъ
ch’izıgh
ç’izığ
Іизыгъ
izığ
altından düştü
кІэгъэзын
ch’eghezın
ç’eğezın
Іeгъэзын
éğezın
altından düşürmek
кІeгъэзы
ch’yéghezı, ch’éghezı
ç’yéğezı,
ç’éğezı
Іeгъэзы
éğezı
altından düşürüyor
кІигъэзыгъ
ch’ighezıgh
ç’iğezığ
Іигъэзыгъ
iğezığ
altından düşürdü
кІасэ
ch’ase
ç’ase
кІасэ
ç’ase
geç vakit
кІасэ
ch’ase
ç’ase
Іясэ
ease
arzu
кІысэн
ch’ısen
ç’ısen
кІысэн
ç’ısen
filizlenmek
мэкІысэ
mech’ıse
meç’ıse
мэкІысэ
meç’ıse
filizleniyor
кІысагъэ
ch’ısaghe
ç’ısağe
кІысагъэ
ç’ısağe
filizlendi
кІытэн
ch’ıten
ç’ıten
Іытэн
ıten
suda kabarmak
мэкІытэ
mech’ıte
meç’ıte
мэкІытэ
me’ıte
suda kabarıyor
кІытагъэ
ch’ıtaghe
ç’ıtağe
Іытагъэ
ıtağe
suda kabardı
кІымафэ
ch’ımafe
ç’ımafe
шІымафэ
ş’ımafe
kış mevsimi
пкІэнтІэн
pch’ent’en
pç’ent’en
пшІэнтІэн
pş’ent’en
terlemek
мэпкІантІэ
mepch’ant’e
mepç’ant’e
мэпшІантІэ
mepş’ant’e
terliyor
пкІэнтІагъэ
pch’entaghe
pç’entağe
пшІэнтІагъэ
pş’ent’ağe
terledi
 
 
 
 
 
 
 
КІО кІо
                Daha öncede bahsedildiği üzere Adıge alfabesinde О (woe) veya У (wuı) sesli harfleri kendisinden önce gelen sessiz harflerin okunuşunu değiştirmekte, birlikte oluşturdukları durumun sanki yeni bir harfmiş gibi algılamamıza sebebiyet vermektedirler. Bunun yanısıra Adıge alfabesindeki I işaretide kendisinden önce gelen sessiz harfin ağızdan bir çırpıda yani keskin bir şekilde çıkartılması gerektiğini belirtmektedir. Aynı durum burada da geçerli olup özünde k diye okunan bu harfi sert ve keskin bir şekilde okumamız gerektiği vurgulanmaktadır.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
кIон
k’on
k’on
gitmek
макIо
mak’o
mak’o
gidiyor
кIуагъэ
k’uaghe
k’uağe
gitti
кІожьын
k’ojın
k’ojın
geri gitmek
мэкІожьы
mek’ojı
mek’ojı
geri gidiyor
кІожьыгъэ
k’ojıghe
k’ojığe
geri gitti
кІожьыгъу
k’ojıghu
k’ojığu
geri gitme zamanı, vakti
кІодын
k’odın
k’odın
kaybolmak
мэкІоды
mek’odı
mek’odı
kayboluyor
кІодыгъэ
k’odıghe
k’odığe
kayboldu
кІодыпІэ
k’odıp’e
k’odıp’e
kaybolma yeri
гъэкІодын
ghek’odın
ğek’odın
kaybetmek
егъэкІоды
mek’odı
mek’odı
kaybediyor
ыгъэкІодыгъэ
yık’odıghe
yık’odığe
kaybetti
гъэкІодыпІэ
k’odıp’e
k’odıp’e
kaybetme yeri
ткІун
tk’un
tk’un
erimek
мэткІу
metk’u
metk’u
eriyor
ткІугъэ
tk’ughe
tk’uğe
eridi
шкІэ
shk’e
şk’e
buzağı
 
 
Л л
                Adıge alfabesindeki bu harf Türk alfabesindeki l harfinin tam karşılığıdır.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
лы
et
лэпсы
lepsı
lepsı
et suyu
лэныстэ
lenıste
lenıste
makas
мэлы
melı
melı
koyun   
мэлылы
melılı
melılı
koyun eti
мылы
mılı
mılı
buz        
пылы
pılı
pılı
fil
Іулэ
ule
ule
şapşal
 
 
ЛЪ лъ
                Adıge alfabesindeki bu harfin Türk alfabesinde karşılığı yoktur. Okunuş olarak aralarında ünlü (sesli) harf bulunmayan l ve h harflerinin karışımı, dil ucunun damağa ve üst ön dişlerin arkasına yapıştırılarak lh diye okunan bir sestir.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
лъы
lhı
lhı
kan
лъынтф
lhıntf
lhıntf
kan damarı
лъэ
lhe
lhe
ayak
лъэхъуамбэ
lhexhuambe
lhexhuambe
ayak parmağı
лъэбжъанэ
lhebjhane
lhebjhane
ayak tırnağı
лъэгу
lhegu
lhegu
ayak tabanı ayası
лъэбгъу
lhebghu
lhebğu
çelme
лъэбэкъу
lhebekhu
lhebekhu
adım
лъэмакъэ
lhemakhe
lhemakhe
ayak sesi
лъэпэд
lheped
lheped
çorap
лъэбанэ
lhebane
lhebane
su birikintisi
лъэон
lhewon
lhewon
basamak, merdiven basamağı
лъэоян
lhewoyagh
lhewoyağ
basamak, merdiven basamağı
лъэпкъ
lhepkh
lhepkh
halk, millet, ulus
лъытэн
lhıten
lhıten
1.saymak, 2.saygı göstermek, 3.kıymet vermek
eлъытэ
yélhıte
yélhıte
1.sayıyor, 2.saygı gösteriyor, 3.kıymet veriyor
ылъытагъ
yılhıtagh
yılhıtağ
1.saydı, 2.saygı gösterdi, 3.kıymet verdi
лъытэгъошІу
lhıteghosh’u
lhıteğoş’u
sayması kolay
лъытэгъуай
lhıteghuay
lhıteğuay
sayması zor
лъытэныгъэ
lhıtenıghe
lhıtenığe
saygı, değer, kıymet
 
 
ЛI лI
                Adıge alfabesindeki bu harfin Türk alfabesinde karşılığı yoktur. Okunuş olarak bir önceki ЛЪ (lh) harfinin ağızdan bir çırpıda sert ve keskin olarak okunan şeklidir. Bir harfin böyle okunabilmesini (keskin) sağlayan ve Adıge alfabesinde I ile Adıge-Latin alfabesinde ise (‘) ile sembolize edilen yardımcı işaretle l’ olarak birlikte kullanılacaktır.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
лIы
l’ı
l’ı
adam
лIэн
l’en
l’en
ölmek
малIэ
mal’e
mal’e
ölüyor
лIагъэ
l’aghe
l’ağe
öldü
лIакIэ
l’ach’e
l’aç’e
ölüş, ölüm şekli
лIапIэ
l’ap’e
l’ap’e
ölüm yeri
лІыкІо
l’ık’o
l’ık’o
arabulucu, elçi
плІы
pl’ı
pl’ı
dört (4)
лІыгъэкІэ
l’ıghech’e
l’ığeç’e
zorla, zorlukla
лІэшІэгъу
l’esh’eghu
l’eş’eğu
asır, yüzyıl
 
 
М м
                Adıge alfabesindeki bu harf Türk alfabesindeki m harfinin karşılığıdır.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
мазэ
maze
maze
ay
мафэ
mafe
mafe
gün
емын
yémın
yémın
veba
къумгъан
khumghan
khumğan
ibrik
умэхъын
wumexhın
wumexhın
1.kutsama, 2.vaftiz etmek
еумэхъы
yéwumexhı
yéwumexhı
1.kutsuyor, 2.vaftiz ediyor
ыумэхъыгъ
yıwumexhıgh
yıwumexhığ
1.kutsadı, 2.vaftiz etti
мэстанэ
mestane
mestane
iğne deliği
къамзэгу
khamzegu
khamzegu
karınca
 
 
Н н
                Adıge alfabesindeki bu harf Türk alfabesindeki n harfinin karşılığıdır.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
нэ
ne
ne
göz
нэмаз
nemaz
nemaz
namaz
наныу
nanıwu
nanıwu
bebek
лъэныкъуащ
lhenıkhuash
lhenıkhuaş
bir tarafı eğri, yamuk
пэнын
penın
penın
burnundan konuşan
пэмэн
pemen
pemen
koklamak
мэпамэ
mepame
mepame
kokluyor
пэмагъэ
pemaghe
pemağe
kokladı
хъун
xhun
xhun
peki, oldu
нэнау
nenawu
nenawu
bebek
къонтхъ
khontxh
khontxh
ganimet
иныжъ
yinıjh
yinıjh
dev
О о
Adıge alfabesinde bulunan bu harf temelde Türk alfabesindeki o harfine karşılık gelmekle birlikte tek başına okunuşu Arap alfabesindeki vav harfi ve sonrasında gelen oe sesli harflerinin birleşiminden (voe gibi) oluşur. Buraya kadar verilen misallerde О (wo+e) veya У (wu+ı) sesli harflerinden çeşitli başlıklarla bahsetmiştik. Unutulmaması gereken Adıge alfabesinde bulunan bu harflerin okunuşları esnasında gizli bir e ve ı harfini içermeleridir.
 
1.            Kelime başında ise wo(e) diye okunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
орэд
wored
wored
şarkı
осы
wosı
wosı
kar
осэпс(ы)
woseps
woseps
çiğ, çiğ damlası
омакъ
womakh
womakh
silah sesi
оды
wodı
wodı
zayıf
мэл од
mel wod
mel wod
zayıf koyun
 
2.            Kelime içinde sessiz harften sonra o diye okunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
къопс
khops
khops
sap, tutamak
къохьан
khohan
khohan
1.köşeye girmek,
2.güneşin batması
къохьэ
khohe
khohe
1.köşeye giriyor,
2.güneş batıyor
къохьагъ
khohagh
khohağ
1.köşeye girdi, 2.güneş battı
къошын              
khoshın
khoşın
küp, testi
тхъагъо
txhagho
txhağo
coşku, mutluluk
псэлъыхъо
pselhıxho
pselhıxho
kur yapmak
 
3.            Kelime içinde sesli bir harften sonra temelde wo(e) diye okunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
гуао
guawo
guawo
1.sağlık bozucu, 2.kalp üzücü
егоон
yégowon
yégowon
vücud sağlığına bir şeyin dokunması
егуао
yéguawo
yéguawo
dokunuyor
егоуагъ
yégowuagh
yégowuağ
dokundu
 
4.            Kelime sonunda sesli bir harften sonra wo(e) diye okunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
зао
zawo
zawo
1.kavga, 2.harp, savaş
ныо
nıwo
nıwo
yaşlı kadın
 
 
IО Iо
5.            Kelime veya hece başında yada sesli bir harften sonra О harfinin wo(e) diye okunduğunu biraz önceki 1 ve 3 nolu açıklamalarımızda söylemiştik. Bu şekli ile yani Iо olarak ister kelime veya hece başında olsun ister sesli bir harften sonra olsun aynı Türk alfabesindeki o harfi gibi okunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
Іотэн
oten
oten
anlatmak
eІуатэ
yé’uate
yé’uate
anlatıyor
ыІотагъ
yı’otagh
yı’otağ
anlattı
къысфеІуатэ
khısfyé’uate, khısfé’uate
khısfyé’uate, khısfé’uate
(benim için) bana anlatıyor
къысфиІотагъ
khısfi’otagh
khısfi’otağ
(benim için) bana anlattı
Іотын
otın
otın
ovmak
еІоты
yé’otı
yé’otı
ovuyor
ыІотыгъ
yı’otıgh
yı’otığ
ovdu
Іоф
of
of
Іофи-дэлъи
ofi-delhi
ofi-delhi
iş-güç
П п
                Türk alfabesindeki p harfinin tam karşılığıdır.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
пэ
pe
pe
burun
апэ
nape
nape
yüz
непэ
nyépe, népe
nyépe, népe
bugün
панэ
pane
pane
diken
пагэ
page
page
kibirli, havalı
пае
payé
payé
için
 
 
ПI пI
                Adıge alfabesindeki bu harfin Türk alfabesinde karşılığı yoktur. Okunuş olarak bir önceki П (p) harfinin ağızdan bir çırpıda sert ve keskin olarak okunan şeklidir. Bir harfin böyle okunabilmesini (keskin) sağlayan ve Adıge alfabesinde I ile Adıge-Latin alfabesinde ise (‘) ile sembolize edilen yardımcı işaretle p’ olarak birlikte kullanılacaktır.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
пІэ
p’e
p’e
yatak
пІэкІор
p’ek’or
p’ek’or
divan
епIэскIун
yép’esk’un
yép’esk’un
çimdiklemek
лъапІэ
lhap’e
lhap’e
pahallı
пІалъэ
p’alhe
p’alhe
vade, müddet
пІай
p’ay
p’ay
çelik-çomak oyunu
 
 
Р р
                Türk alfabesindeki r harfinin tam karşılığıdır.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
разэ
raze
raze
razı
къэрэу
kherewu
kherewu
turna kuşu
епэрым
yéperım
yéperım
hoş koku
урам
wuram
wuram
cadde
къэрабгъ
kherabgh
kherabğ
korkak
урыс
wurıs
wurıs
rus
 
С с
                Türk alfabesindeki s harfinin tam karşılığıdır.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
сапэ
sape
sape
toz
псапэ
psape
psape
sevap
нысэ
nıse
nıse
gelin
нысащэ
nısashe
nısaşe
gelin getirme, düğün
сысын
sısın
sısın
sallanmak
мэсысы               
mesısı
mesısı
sallanıyor
сысыгъэ
sısıghe
sısığe
sallandı
 
 
Т т
                Türk alfabesindeki t harfinin tam karşılığıdır.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
матэ
mate
mate
sepet
тамэ
tame
tame
1.omuz, 2.kanat
онтэгъу
wonteghu
wonteğu
ağır (hafif karşıtı)
остыгъэ
wostıghe
wostığe
lamba
осыет
wosıyét
wosıyét
vasiyet
шатэ
shate
şate
kaymak
пэтхъэ-натхъ
petxhe-natxh
petxhe-natxh
yırtık-pırtık
ТI тI
                Sıkıştırılmış, sert ve keskin bir t harfidir.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
тІы
t’ı
t’ı
koç
ятІэ
yat’e
yat’e
toprak
натІэ
nat’e
nat’e
alın
ІотІэн
‘ont’en, ont’en
ont’en
bükmek, yamultmak
еІуантІэ
yé’uant’e
yé’uant’e
büküyor, yamultuyor
ыІонтІагъ
yı’ont’agh
yı’ont’ağ
büktü, yamulttu
ІотІэ-шантІ(э)
‘ont’e-shant’e, ont’e-shant’e
ont’e-şant’e
eğri-büğrü, yamuk-yumuk
 
 
У у
Adıge alfabesinde bulunan bu harf temelde Türk alfabesindeki u harfine karşılık gelmekle birlikte tek başına okunuşu Arap alfabesindeki vav harfi ve sonrasında gelen uı sesli harflerinin birleşiminden (vuı gibi) oluşur. Buraya kadar verilen misallerde О (wo+e) veya У (wu+ı) sesli harflerinden çeşitli başlıklarla bahsetmiştik. Unutulmaması gereken Adıge alfabesinde bulunan bu harflerin okunuşları esnasında gizli bir e ve ı harfini içermeleridir.
 
1.            Kelime başında ise wu(ı) diye okunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
унэ
wune
wune
ev
узы
wuzı
wuzı
ağrı, sızı
урам
wuram
wuram
bulvar, cadde, büyük sokak
 
2.            Kelime içinde sessiz harften sonra u diye okunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
гъумы
ghumı
ğumı
1.gebe, 2.kalın (ince karşıtı)
гъурбэщ
ghurbesh
ğurbeş
gecekondu
хъун
xhun
xhun
1.olmak, 2.olur, peki
мэхъу
mexhu
mexhu
oluyor
хъугъэ
xhughe
xhuğe
oldu
хэку
xeku
xeku
ülke, vatan, yurt
сэку
seku
seku
yele
нэгъу
neghu
neğu
kursak
лыкъу
lıkhu
lıkhu
çengel
лъэхъу
lhexhu
lhexhu
1.bukağı, 2.köstek, 3.pranga
 
3.            Kelime içinde sesli bir harften sonra geliyorsa ve kendisinden sonra iki sessiz harf varsa wu(ı) diye, tek sessiz harf varsa wu diye yazılmasına karşın pratikte uw diye okunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
къыупкІэтагъ
khıwupch’etagh
khıwupç’etağ
doğradı
къыутхыгъ
khıwutxıgh
khıwutxığ
sıçrattı
гуeуты
guyéwutı
guyéwutı
yanından kopararak ayırıyor
гуиутыгъ
guyiwutıgh
guyiwutığ
yanından kopararak ayırdı
къыфэулэу
khıfewulewu
khıfewulewu
(onun için) zahmet çek
къафэулэу
khafewulewu
khafewulewu
(onlar için) zahmet çek
 
4.            Kelime sonunda sesli bir harften sonra wu diye yazılmasına karşın pratikte uw diye okunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
гуао
guawo
guawo
1.sağlık bozucu,2.kalp üzücü
гущыIэ гуау
gushı’e guawu
guşı’e guawu
kalp üzücü söz
шхын гуау
shxın guawu
şxın guawu
(mideye) dokunan yemek
улэун
wulewun
wulewun
zahmet çekmek
фэулэун
fewulewun
fewulewun
(biri için) zahmet çekmek
фэулэу
fewulewu
fewulewu
(biri için) zahmet çek
къысфэулэу
khısfewulewu
khısfewulewu
(benim için) zahmet çek
5.            Kelime sonunda kendisinden sonra wu diye okunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
куу
kuwu
kuwu
derin
 
 
IУ Iу
6.            Kelime veya hece başında yada sesli bir harften sonra У harfinin wo(ı) diye okunduğunu biraz önceki açıklamalarımızda söylemiştik. Bu şekli ile yani Iу olarak ister kelime veya hece başında olsun ister sesli bir harften sonra olsun aynı Türk alfabesindeki u harfi gibi okunur.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
Іудан
udan
udan
ip, dikiş ipi
къысиІуагъ
khısi’uagh
khısi’uağ
(bana) söyledi
къыІулэлыгъ
khı’ulelıgh
khı’ulelığ
sarktı
Іуко
uko
uko
tıkaç
 
 
Ф ф
                Türk alfabesindeki f harfinin tam karşılığıdır.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
фабэ
fabe
fabe
sıcak
фаеп
fayép
fayép
istemiyor
мафэ
mafe
mafe
gün, gündüz
хафэ
xafe
xafe
ekşi
нафэ
nafe
nafe
1.açık, anlaşılabilir 2.aşikar
фэмыф
femıf
femıf
1.beceriksiz, 2.pısırık
 
 
Х х         
Türk alfabesindeki karşılığı bulunmayan Adıgeceye mahsus bir h harfidir.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
хабзэ
xabze
xabze
adet, gelenek, görenek, örf
махэ
maxe
maxe
dayanıksız
хасэ
xase
xase
cemiyet, dernek, meclis
дахэ
daxe
daxe
güzel
тхын
txın
txın
kitap, mektup yazmak
етхы
yétxı
yétxı
kitap, mektup yazıyor
ытхыгъ
yıtxıgh
yıtxığ
kitap, mektup yazdı
тхэн
txen
txen
yazı yazmak
матхэ
matxe
matxe
yazı yazıyor
тхагъэ
txaghe
txağe
yazı yazdı
 
 
ХЪ хъ   
Türk alfabesindeki karşılığı bulunmayan boğazdan hırlatılarak çıkartılan bir h harfidir.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
хъэдан
xhedan
xhedan
bez, çaput, paçavra
хъот
xhot
xhot
kar fırtınası, tipi
унэхъун
wunexhun
wunexhun
mahvolmak
мэунэхъу
mewunexhu
mewunexhu
mahvoluyor
унэхъугъэ
wunexhughe
wunexhuğe
mahvoldu
ухъумэн
wuxhumen
wuxhumen
korumak
еухъумэ
yéwuxhume
yéwuxhume
koruyor
ыухъумагъ
yıwuxhumagh
yıwuxhumağ
korudu
пхъэ
pxhe
pxhe
odun
тахътэ
taxhte
taxhte
tahta
 
ХЬ хь   
Türk alfabesindeki h harfinin tam karşılığıdır.
 
Kril Alfabesi
Klasik-Latin
Türk-Latin
Türkçe Anlamı
хьаку
haku
haku
fırın
шъхьэ
sshhe, sshha
şşhe, şşha
baş, kafa